Categorie archief: Activiteiten

Alle activiteiten

Het geluk rond nieuwe wereldburgers

Lezing door Peer Boselie i.s.m Sociaal Historisch Centrum Limburg

In het kader van de Maand van de Geschiedenis organiseert Heemkundevereniging “De Bongard” op dinsdag 10 oktober a.s. een lezing met als thema “Het geluk rond nieuwe wereldburgers”.

Dinsdag 10 oktober om 20.00 uur in de zaal van Partycentrum Oud Zumpelveld aan de Irmstraat 23 te Simpelveld.
baby's in de oude vrouwenvroedschool
baby’s in de oude vrouwenvroedschool. foto: archief Rijckheyt

Vroedvrouwenschool
Centraal in de Maand van de Geschiedenis staat geluk centraal en in de lezing “Het geluk rond nieuwe wereldburgers” staan allerlei wetenswaardigheden centraal rond het thema ´Vroedvrouwenschool´, waar veel van onze Parkstedelingen het licht zagen. Archivaris Peer Boselie uit Sittard, mede-auteur van het nieuwe historisch boek over deze instelling, zal daarover een voordracht houden. De lezing wordt afgewisseld met een fotopresentatie over de Vroedvrouwenschool door medewerkers van het Sociaal Historisch Centrum Limburg, die het archief van deze instelling beheren. Verder zullen bekende en wellicht wat minder bekende wiegeliedjes ten gehore gebracht worden. De gevarieerde lezing is voor leden en niet-leden gratis te bezoeken.

De Bongard favicon Simpelveld

30 jarig bestaan Heemkundevereniging “De Bongard”

Voorafgaand aan de lezing is er ter gelegenheid van het lustrum van Heemkundeverenging “De Bongard” vanaf 19.00 een gezellig samenzijn onder het genot van koffie en vlaai in Café Oud-Zumpelveld (mochten niet-leden van “De Bongard” hierbij willen aanschuiven, dan kan dit voor een onkostenvergoeding van € 5,-). Vanwege de organisatie van de koffie en de vlaai vragen we u dat u zich van tevoren aanmeldt (voor 3 oktober a.s.): debongard@hotmail.com

Heemkundevereniging De Bongard Simpelveld-Bocholtz

Excursie Oude Molen en Waterzuivering Simpelveld

Excursie naar watermolen waterzuivering Simpelveld

Bent u geïnteresseerd in water?

Vrijdag 8 september 2017. Volgeboekt, u kunt zich niet meer aanmelden

Met name hoe werkte vroeger de Oude Molen hier in Simpelveld en met name welke functie had deze? Maar ook hoe het nu gaat: hoe werkt toch het waterzuiveringsbedrijf aan het einde van Simpelveld richting Eys?
Kom dan op vrijdag 8 september a.s. met ons mee, want we hebben een leuke excursie voor u georganiseerd.

Een kijkje in De Oude Molen
De familie Sterck vertelt over de vroegere watermolen (Oude Molenweg 6/Simpelveld), hoe een en ander vroeger in zijn werk ging. Het is een middenslag watermolen, aan de Eyserbeek, die als korenmolen was ingericht. De Oude Molen heeft tot in de jaren ‘60 van de vorige eeuw gedraaid. In 1961 kwam er een einde aan het functioneren van de molen.
De molen is momenteel een nationaal monument. Van de oorspronkelijke molen zijn onder andere het molenhuis en het middenslag waterrad, met de bijbehorende watergoot, nog zichtbaar.

Een rondleiding over Verdygo, het nieuwe systeem van het Waterschapsbedrijf Limburg.
Ook gaan wij op ongeveer 4 minuten loopafstand vanaf de oude molen naar het naast gelegen Waterschapsbedrijf Limburg (het bedrijf rechts van de weg van Simpelveld naar Eys). We krijgen daar een rondleiding. Onderwerp van de rondleiding is de innovatieve primeur Verdygo. Het nieuwe systeem dat ons afvalwater bovengronds op een zodanig moderne manier zuivert dat de hele wereld komt kijken. Zelfs uit Japan lazen we laatst. Tja, en dan moeten wij als inwoners toch ook wel eens precies weten wat daar gebeurt of niet?
Kijk alvast naar dit filmpje: https://www.youtube.com/watch?v=3OtZzfeNl-g

· Lijkt het u wat? Meld u dan aan. Geef u per mail voor 23 juli aanstaande op via het centrale mailadres: DeBongard@hotmail.com
· Geef ook het aantal personen dat meegaat door. Vol is vol, de inschrijving is beperkt. Volgeboekt, u kunt zich niet meer aanmelden

Noteer s.v.p. dit alvast in uw agenda als u meegaat.
Degenen die zich hebben aangemeld, krijgen t.z.t. nog een nadere mail over de exacte aanvangstijd, (geringe) kosten en startlocatie.

Met vriendelijke groet,

Heemkundevereniging De Bongard
Sophia Stams en Pascalle Hamers

Excursie naar Haus Heyden

Excursie naar Haus Heyden

Excursie naar Haus Heyden

Zondag 14 mei 2017, verzamelen om 9.45 uur bij Haus Heyden.

Haus Heyden
Haus Heyden is een voormalige waterburcht en was eeuwenlang het middelpunt van het Heydener Ländchen. Dit was in 1361 ontstaan uit de plaatsen Richterich, Horbach, Bank, Berensberg en Eygelshoven. Na de Franse revolutie werd het Heydener Ländchen opgeheven. Haus Heyden stamt uit circa 1360. Toen was het kasteel een toevluchtsoord voor de Heren van Jülich en maakte het deel uit van de Heerlijkheid Jülich. Rond 1500 kreeg het leen erfrecht. De kloosterlinge Anna von Schoenrade die in die periode eigenaresse van het kasteel was, droeg het over aan het Geslacht Von Bongart.
Boven de toegangspoort is een timpaan aanwezig. Een hardstenen plaat draagt het wapen van de Heren von Bongart en het jaartal 1656. Tot het begin van de 20e eeuw bleef Haus Heyden in handen van de familie Bongart.

Haus Heyden werd tussen 2000 en 2003 verbouwd tot een appartementencomplex. De huidige gebouwen stammen uit 1610- 1690. In de 16e eeuw tot ongeveer 1800 was een zekere Bongaerts burchtheer, zijn wapen vinden we ook te Wijnandsrade. Later kwam het kasteel in verval. Vroeger was het omgracht, een vijver herinnert hier nog aan. De poortgebouwen waren beschermd door een ophaalbrug. Aan de westkant staat nog een drie verdiepingen tellende toren. Er liggen achter elkaar twee voorburgen voordat men bij het echte kasteel komt, deze stammen uit de 17e en 18e eeuw.
Het hoofdgebouw is vervallen. De donjon telde vroeger drie tot vier verdiepingen en was omgeven door een muur met op ronde torens op de hoeken.

Excursie
Haus Heyden heeft dus diverse verbindingen met de families van de Bongard en daarom gaan we het bezoeken op zondag 14 mei a.s.. Onze gids, dhr. Kottman, zal ons om tien uur in Haus Heyden ontvangen en een rondleiding geven. Daarna lopen we naar de kerk St. Heinrich waar we het portaal van dichtbij kunnen bezichtigen. Als het mogelijk is kunnen we ook even binnen kijken. Van hieruit lopen we verder via de Obendorfer Höfe richting Drei Herrn Stein. Waar de excursie rond 14:00 uur eindigt.

Enkele aandachtspunten:

  • Bij Haus Heyden zijn niet genoeg parkeerplaatsen voor alle auto’s en kan het zijn dat u elders moet parkeren. Adres: Heydener Feldweg 50, 52072 Aachen-Horbach (Coördinaten: 50.844386°, 6.05779°). Let op: het start- en eindpunt van de excursie zijn verschillend.
  • We verzamelen om 9.45 uur bij Haus Heyden zodat we om 10.00 uur kunnen beginnen en zullen rond 14:00 uur eindigen bij de Drei Herrn Stein. Daarbij zijn geen pauzes ingepland en hebben we de tijd nodig om de diverse afstanden van in totaal 3,6 km te voet te kunnen overbruggen. Onderweg is het een gezellig samenzijn en zal tussendoor het een en ander worden verteld worden.
  • Er zal bij de start een flesje drinken en versnapering uitgereikt worden, hetgeen u zelf tijdens de wandeling kunt nuttigen. Natuurlijk ligt het ook aan de weeromstandigheden en eigen wensen om ook evt. zelf nog iets van eigen gading mee te nemen.
  • De groepsgrootte voor deze excursie is beperkt. Er kunnen maximaal 25 personen deelnemen. Vol=vol

De kosten zijn voor leden van Heemkundevereniging De Bongard €10,- en voor niet-leden €12,-

Graag vòòr 12 mei a.s. aanmelden via ons mailadres DeBongard@hotmail.com

Wegkruiswandeling in Bocholtz 2017

Wegkruis-grens-NL-DE-Avantis, Bocholtz

Wegkruiswandeling in Bocholtz

Goede Vrijdag 14 april 2017, vertrek om 20.00 uur. Startpunt: kerk in Bocholtz

Op Goede Vrijdag 14 april a.s. houdt de sectie Wegkruisen van Heemkundevereniging “De Bongard” haar 22ste Mediatieve Wegkruiswandeling. Deze keer wordt een route langs 14 wegkruisen in Bocholtz gevolgd. Bij elk kruis wordt even gepauzeerd en krijgt de wandelaar een thema aangereikt ter overdenking op weg naar het volgende kruis.

De wandeling gaat onder alle weersomstandigheden door. Het is dus raadzaam om voor gepaste kleding en schoeisel te zorgen. Deelname aan de wandeling is geheel voor eigen risico.

Iedereen is van harte welkom.

Heemkundevereniging De Bongard Simpelveld-Bocholtz

Wegkruis-Paumstraat-Overhuizerstraat, Bocholtz

Platt- en Dialekoavend 2017

Laur-Rutten, klankvol Sproach, Dialect-groep-De-Bongard

Platt- en Dialekoavend 2017

Vrijdag 7 april 2017
Party Centrum Oad Zumpelveld, Irmstraat 23 Simpelveld
Aanvang 20.00 uur, zaal open 19.00 uur

Onder de titel “klankvol Sproach” organiseert de Heemkundevereneging De Bongard op 7 april a.s. in Partycentrum Oud-Zumpelveld haar jaarlijkse platt- en dialekoavend. De avond duurt van 20.00 tot 22.30 uur.

Op deze literaire avond zullen voor de pauze eigentijdse proza en poëzie worden gepresenteerd. De verschillende dialecten uit de regio zullen voorbijkomen: John Schoonbrood uit Simpelveld, Anita Seo-Dornbach uit Heerlen, Wim Heijmans uit Kerkrade, Richard Wollgarten uit Aken, Hub Beckers uit Heerlen en Pierre Schnackers uit Bocholtz.

Na de pauze zal Laur Rutten uit Eijsden met eigen repertoire en Limburgse evergreens een muzikale invulling aan de avond geven. Deze troubadour van het Limburgse lied heeft al meerdere Cd’s uitgebracht en zal voor ons zingen en zichzelf begeleiden op de gitaar.

Entree € 5,-

Dialectgroep Simpelveld-Bocholtz, Heemkundevereniging De Bongard

De Duitse Orde in de Euregio Maas-Rijn

Lezing in het Duits door Guido von Büren

Dinsdag 28 maart om 20.00 uur in de zaal van Partycentrum Oud Zumpelveld aan de Irmstraat 23 te Simpelveld.
Privileges-ceremonie-Duitse-Orde
Privilegesceremonie Duitse Orde

Duitse Orde

De Duitse Orde hoorde tot de ridderorden ten tijde van de kruistochten. In 1190 gesticht als hospitaalorde voor het verplegen van Duitstalige ridders en pelgrims in het Heilige Land, werd de orde al snel omgezet in een voor die tijd typische ridderorde. Al vroeg in de 13de eeuw werd in het gebied tussen Maas en Rijn land geschonken aan de Duitse Orde. De orde werd met name bekend door zijn spectaculaire daden in Pruisen waar deze in de late 13de en 14de eeuw een eigen staat kon vestigen. Het latere hertogdom Pruisen. Het meest zichtbare bewijs hiervan zijn de massieve bakstenen Ordensburgen in het huidige Polen.
Nadat de ordenstaat in de 16de eeuw voor de orde definitief verloren ging, werden de Duitse bezittingen in het Heilige Roomse Rijk des te belangrijker. Vanuit de balije Alden Biesen werden de nederzettingen van de Duitse Orde in het gebied tussen Maas en Rijn beheerd. Belangrijke onderhorige commanderijen van de balije Alden Biesen bevonden zich in Aken, Bonn, Keulen, Luik, Maastricht en Siersdorf.
Historische-aanblik-van-de-Duitse-Orde-commanderij-Siersdorf-1700
Historische aanblik van de Duitse Orde commanderij Siersdorf, 1700

Duitse Orde in Bocholtz

Ook voor Bocholtz en Simpelveld was de orde van belang. Zo was de hoeve St. Gilleshof in Bocholtz eeuwenlang bezit van de Duitse Orde. Hoeve Overhuizen in Bocholtz heeft eveneens een relatie met de orde. De hoeve werd door de landcommandeur van Alden Biesen aangekocht voor een bekeerlingenstichting en dit bepaalde daarmee eeuwenlang de eigendomsverhoudingen van de hoeve.
Ook al zijn vele sporen van de activiteiten van de Duitse Orde in onze omgeving inmiddels vervaagd. Er zijn toch nog enkele belangrijke aanwijzingen en getuigenissen van de 600 jarige aanwezigheid in onze omgeving te vinden. In de lezing zullen deze aanwijzingen en getuigenissen worden opgespoord en daarnaast zal de geschiedenis van de orde worden toegelicht

Guido von Büren

De uit Jülich (Duitsland) afkomstige Guido von Büren studeerde kunstgeschiedenis, geschiedenis en architectonische geschiedenis in Aken. Hij is medewerker bij het museum Zitadelle Jülich – Stadtgeschichtliches Museum Jülich en o.a. redacteur van de „Jülicher Geschichtsblätter – Jahrbuch des Jülicher Geschichtsvereins“, voorzitter van de “Fördervereins Kommende Siersdorf” en heeft zitting in de raad van bestuur van de “Wartburg-Gesellschaft zur Erforschung von Burgen und Schlössern”. Daarnaast is Guido regelmatig curator van tentoonstellingen in museum Zitadelle Jülich maar ook voor tentoonstellingen in andere musea. Tevens publiceert Guido, waarbij het zwaartepunt voor zijn onderzoek en publicaties de architectuur van de renaissance ten noorden van de Alpen en vestingbouw in de vroeg moderne tijd zijn.

Voor leden is de toegang gratis, van niet-leden wordt een bijdrage gevraagd van 2 euro.

Juno, de vrouw in de Romeinse tijd

Lezing door Coen van Galen

Dinsdag 31 januari om 20.00 uur
in de zaal van Partycentrum Oud Zumpelveld aan de Irmstraat 23 te Simpelveld.
Replica Sarcofaag van Simpelveld.
Nu te zien in de oude bieb aan de Wilhelminastraat in BocholtzThermenmuseum
Heerlen

Romeinse vrouwen waren veel zelfstandiger dan gedacht

Het klassieke misverstand over de Romeinse tijd is dat alleen mannen echte burgers waren en dat vrouwen een verlengstuk van hun man of vader waren. Historicus Coen van Galen maakt korte metten met dit idee. Hoewel de samenleving van het oude Rome nogal macho en vrouwonvriendelijk was, hadden veel vrouwen in de Romeinse keizertijd meer persoonlijke vrijheid dan vrouwen in westerse landen tot in de twintigste eeuw. Tijdens zijn lezing zal Van Galen laten zien dat Romeinse vrouwen een maatschappelijke rol speelden als burgers en zelfs familiehoofd konden worden. Een radicaal ander perspectief op de machtsverhoudingen in de Romeinse samenleving dan die tot op heden onder historici gangbaar is.

Romeins beeld van Livia

De familia

De basis voor de vrouwelijke zelfstandigheid ligt in de eigenzinnige Romeinse familiestructuur, de familia. Van Galen: ‘Al het bezit en beslissingsbevoegdheden verliepen via het hoofd van de familia. Dit hoofd was het de oudste familielid in de mannelijke lijn, die namens het collectief van de familie de beslissingen nam.’ Die oudste in de mannelijke lijn kon dus ook een vrouw zijn, als zij de oudste was. Omdat ze bij hun huwelijk gewoonlijk onderdeel van de familia van de man werden, maakte dit voor veel vrouwen lange tijd geen verschil. Ze kwamen daardoor juridisch gezien in de rol van de dochter van hun man en waren aan hem ondergeschikt zo lang hij leefde.

Nieuwe huwelijksvoorwaarden

In de eerste eeuw voor christus gebeurde er echter iets opvallends: huwelijken werden steeds vaker volgens nieuwe huwelijksvoorwaarden gesloten. Hierbij bleef de vrouw onderdeel van haar vaders familia. Op het moment dat haar vader overleed, werd zij een zelfstandig familiehoofd. terwijl haar man (soms) nog onmondig was en geen eigen bezit had omdat zijn vader nog leefde. Een omkering van de genderrollen, met flinke consequenties. Vrouwen gingen steeds meer ruimte voor zichzelf opeisten. Zo ook Livia, gehuwd met Augustus en prototype van de zelfstandige vrouw. Van Galen: ‘In Livia zien we mooi de ambivalentie: ze deed zich voor als een keurige huisvrouw, maar ze speelde een centrale rol in het Romeinse rijk.’ In de lezing zal in dit kader ook de ‘Dame van Simpelveld’ (Sarcofaag van Simpelveld) aan bod komen. Mogelijk ook een vrouw die aan het hoofd van een Romeinse familia heeft gestaan!

Coen van Galen

Coen van Galen (1971) volgde, naast zijn werk, een voltijdse opleiding geschiedenis aan de Radboud Universiteit Nijmegen en voltooide zijn master in 2009 summa cum laude. Sinds 2010 werkt hij als docent en promovendus aan de afdeling Geschiedenis en het Institute for Gender Studies van de Radboud Universiteit Nijmegen.

Voor leden is de toegang gratis, van niet-leden wordt een bijdrage gevraagd van 2 euro.

Expositie over het Romeinse verleden in Bocholtz en Simpelveld

excursie-biebexpo romeinen in Bocholtz en Simpelveld

Expositie over het Romeinse verleden in oude bieb Bocholtz 

Zondag 15 en 29 januari a.s. is de expositie over het Romeins verleden van Simpelveld en Bocholtz te bezichtigen in de voormalige bibliotheek van Bocholtz aan de Wilhelminastraat 17.
Onze leden Pascalle en Ine zijn aanwezig om u te informeren.
. De entree is gratis.

Interview met Roger Scheren, gemeente Simpelveld en Ine Scholl, heemkundevereniging ‘De Bongard’ 

Tussen 9.30 en 14 uur kunnen de bezoekers onder meer bijzondere bodemschatten bekijken, zoals de askist van Bocholtz. Op een aantal panelen wordt aan de hand van foto’s van vondsten en tekeningen tekst en uitleg gegeven hoe de Romeinen leefden en werkten, wat ze verbouwden, aten etc..

Kinderen van harte welkom
Gedurende de expositie is er altijd een expert aanwezig om vragen te beantwoorden.
Dus ook bezoekers met kinderen zijn die dag tijdens de kerstvakantie van harte welkom!

Open op twee zondagen in januari
Na de succesvolle opening op 30 december zal de expositie dus ook geopend zijn op de zondagen 15 en 29 januari 2017, dan van 13-17 uur.

De expositie is georganiseerd door gemeente Simpelveld in samenwerking met de Stichting SPQR en Heemkundevereniging de Bongard.

De oorlogsgouverneur van Limburg

De oorlogsgouverneur van Limburg: graaf Max d’Ansembourg

door Lou Heynens

op dinsdag 10 januari om 20.00 uur in de zaal van Partycentrum Oud Zumpelveld aan de Irmstraat 23 te Simpelveld.

De oorlogsgouverneur van Limburg: graaf Max d’Ansembourg
‘Er is geen ander zijn, dan ‘anders’ zijn

Ooit was hij een spraakmakende politicus, van zulk een roomse signatuur dat het menig kerkprelaat de adem benam, maar hij was ook NSB’er en in Nederlands zwartste jaren provinciegouverneur van Limburg, daarbij een gewiekst strateeg en een dubbelhartig antisemiet. In een stilte die beslist geen nieuwsgierigheid verdraagt, wordt hij in de kerk van Amstenrade jaarlijks herdacht: Maximiliaan graaf de Marchant et d’Ansembourg (1894-1975). Herdenkingen zoals deze zijn een aloud gebruik, en bovendien kent het koesteren van de herinnering aan een bijzondere persoonlijkheid een lange traditie. Of dit herdenken recht doet aan wat er feitelijk in een mensenleven is gebeurd, staat vaak op een andere, veelal verzwegen, bladzijde. Lezing met beeldpresentatie.

lezing 10-1-1017-ansembourg-foto-1 lezing 10-1-1017-ansembourg-foto-2
Maximiliaan graaf de Marchant et d’Ansembourg (1894-1975) uit Amstenrade was namens de NSB de commissaris van Limburg.

lezing 10-1-1017-ansembourg-foto-3
Graaf Max de Marchant (2e v.r.) bij een toespraak.
Foto: NIOD.

Lou Heynens

De spreker Lou Heynens (G.M.L. Heijnens) voelt zich niet bij welke politieke stroming of spirituele beweging betrokken en is derhalve van geen partij lid of van welke belangengroep dan ook. Hij is publicist en beeldend kunstenaar, met het eeuwigdurende gevoel dat wat hij publiek maakt, nooit goed genoeg is. Publicaties o.a.: Kastelen in Zuid-Limburg. In hernieuwde glans (2005); Als de hengst glimlacht … Over adel en andere vreemde zaken (2006); Adel in ‘Limburg’ of de Limburgse adel. Geschiedenis en Repertorium (2008); Geconfisqueerd als ‘vijandelijk vermogen. Dossier Limburgse kastelen (2014); en De oorlogsgouverneur van Limburg. Maximiliaan graaf de Marchant et d’Ansembourg (2015). De kleurrijke Heynens figureerde in het NCRV-programma ‘De Stoel’ van Rik Felderhof en in de Oostenrijks-Poolse productie ‘Die Polnische Habsburger’. Hij is lid van het Koninklijk Nederlands Historisch Genootschap.

 

Voor leden is de toegang gratis, van niet-leden wordt een bijdrage gevraagd van 2 euro.

 

 

Vriendinnen van Clara Fey in het Aken van de negentiende eeuw

Spoorviaduct-bij-Burtscheid

Lezing over de -religieuze- vriendinnen van Clara Fey

door Ine Scholl

op dinsdag 22 november om 20.00 uur
in de zaal van Partycentrum Oud Zumpelveld aan de Irmstraat 23 te Simpelveld.

Clara Fey woonde vanaf 1878 in Simpelveld en stichtte hier het Loreto-klooster. Ze groeide op in Aken in een spannende tijd. Binnen het katholieke geloof was een grote ontwikkeling gaande. De Duitse biedermeiercultuur werd gevolgd door de tijd van het Realisme, de industrialisatie van Europa, van Aken was in volle gang.

In deze periode groeide Clara Fey op en stichtte ze haar klooster in Burtscheid. Haar ideeën en visie op geloof, op cultuur en op haar levensdoel werden door de bovengenoemde ontwikkelingen beïnvloed. Clara Fey stond daarin niet alleen. Haar vriendinnen Franzisca Schervier en Pauline von Mallinckrodt hadden dezelfde achtergrond als zij en maakten gelijksoortige keuzes in het leven. Alle drie nemen ze een belangrijke rol bij de ontwikkeling van de welzijnszorg in Duitsland.

Tijdens de lezing worden de bijzondere levens van deze vrouwen besproken: de invloed van Luise Hensel, de ontwikkeling van kerkelijke orden in de zorg voor ouderen, kinderen en gehandicapten.
Daarnaast komt de geschiedenis van Aken in de negentiende eeuw aan bod. In deze eeuw verandert de stad grondig. In 1803 zijn de verschillende wijken van Aken nog van elkaar gescheiden door weiden en akkers. Tijdens het leven van Clara Fey wordt Aken een industriestad en krijgt het met de internationale spoorlijnverbindingen contacten in heel Europa.

Ine Scholl
Spreekster is Ine Scholl. Zij is reeds vele jaren actief lid van de Heemkundevereniging De Bongard, waarvan vele jaren in het bestuur. Vanuit de sectie archeologie heeft ze meegewerkt aan opgravingen en enkele tentoonstellingen georganiseerd. Verder is zij ook lid van de museumgroep.

Voor leden is de toegang gratis, van niet-leden wordt een bijdrage gevraagd van 2 euro.